جنگجویان طالبان در بلندای کوهی در بدخشان، مقابل دوربین اجساد تیرخورده‌ای را نشان می‌دهند و می‌گویند این افراد «داعشی، مقاومتی و بغاوتگر» بودند و به سزای اعمالشان رسیدند. در این ویدیو اعضای طالبان که به زبان پشتو صحبت می‌کنند، جمعه‌خان فاتح، فرمانده ناراضی طالبان را داعشی می‌خوانند. بررسی ویدیوهای منتشرشده نشان می‌دهد که دست‌کم یکی از افراد جمعه‌خان فاتح، پس از کشته شدن سربریده شده است. هویت این مرد هنوز مشخص نشده است، اما افراد طالبان در ویدیو می‌گویند که او تحت امر جمعه‌خان فاتح می‌جنگید.

فاتح از فرماندهان تاجیک‌تبار طالبان است که در زادگاهش، شهرستان نسی در استان بدخشان، با نیروهای اعزامی طالبان درگیر شد. او حدود سال ۲۰۱۳ به طالبان پیوست و به‌تدریج به یکی از فرماندهان قدرتمند این گروه در درواز تبدیل شد. در پنج سال گذشته، فاتح در سمت‌های مختلف از جمله فرماندار نسی، نماینده ویژه رهبر طالبان در امور مهار کشت خشخاش و معاون استانداری زابل کار کرد.

دست‌کم دو ویدیویی از جمعه‌خان فاتح در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۴ در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که او را در حال تیرباران کردن دو مرد به اتهام عضویت در جبهه مقاومت ملی در بدخشان نشان می‌دهد. او در پنج سال گذشته، نزدیک به ۱۰۰ تن از پیروان مذهب اسماعیلیه و شیعه را در منطقه درواز با تهدید و تطمیع، به تغییر مذهب و پذیرفتن مذهب حنفی واداشته است. با این حال، نیروهای اعزامی طالبان از کابل و قندهار، فاتح را با توجیه اینکه داعشی، مقاومتگر و بغاوتگر است، سرکوب کردند.

پس از گسترش درگیری میان افراد جمعه‌خان فاتح و نیروهای اعزامی طالبان و وارد شدن تلفات به دو طرف، فصیح‌الدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان که خود از تاجیک‌های بدخشان است، روز پنجشنبه ۲۲ مرداد به نسی رفت و خواستار تسلیم شدن فاتح شد. فاتح روز دوشنبه ۲۶ مرداد از سنگر کوهستانی خود پایین رفت و همراه با شماری از نیروهای تحت امرش به فطرت تسلیم شد. فاتح و افرادش خلع سلاح شدند و او بعدتر به کابل منتقل شد.

منابع مطلع در میان طالبان بدخشان به ایندیپندنت فارسی گفتند که دادگاه نظامی طالبان درباره فاتح تصمیم خواهد گرفت، زیرا او به اقدام مسلحانه علیه رژیم، نگهداری اسلحه غیرقانونی و سرپیچی از فرمان‌های رهبر این گروه متهم است. با این حال، ویدیوهایی که از رفتار طالبان با اجساد کشته‌شدگان در نسی منتشر شد، نشان می‌دهد نیروهای طالبان پس از تسلیم شدن جمعه‌خان فاتح هم به کشتن افراد او اقدام کرده‌اند.

در یکی از این ویدیوها، یک جنگجوی طالبان می‌گوید افراد جمعه‌خان فاتح کشته شدند و سنگر آنان با تسلیحات و تجهیزات به تصرف درآمد. در این ویدیو، نیروهای طالبان با اجساد تیرخورده افراد جمعه‌خان فاتح هم رفتارهای خشونت‌آمیزی می‌کنند، از جمله یک عضو طالبان که به اجساد دست‌کم دو تن از کشته‌شدگان لگد می‌زند.

منابع مطلع در بدخشان به ایندیپندنت فارسی گفتند این ویدیوها روز دوشنبه ۲۶ مرداد، ساعاتی پس از تسلیم شدن جمعه‌خان فاتح ضبط شدند. یکی از این منابع تصریح کرد که جمعه‌خان فاتح همراه با حدود ۴۰ تن از نیروهای تحت امرش تسلیم شدند، اما ده‌ها نفر دیگر در سنگرهای کوهستانی بلاتکلیف رها شدند که طالبان اعزامی از کابل و دیگر مناطق، دست‌کم چهارتن از این افراد را کشتند و به بقیه پیام دادند یا تسلیم شوند یا کشته خواهند شد.

منابع در بدخشان پنج ویدیویی از حضور جنگجویان طالبان در سنگرهای خالی جمعه‌خان فاتح در اختیار ایندیپندنت فارسی گذاشتند که در آن افراد طالبان به زبان پشتو می‌گویند «بغاوتگران» علیه امارت طالبان را کشته‌اند.

از سرنوشت جمعه‌خان فاتح که پس از تسلیم شدن به رئیس ستاد ارتش طالبان به کابل منتقل شد، خبری در دست نیست، اما زادگاه و مناطق تحت تسلط او اکنون در اختیار واحدهای نظامی طالبان قرار دارد که از کابل، قندهار، بلخ و قندوز اعزام شدند.

فاتح که بر سر استخراج معادن با طالبان درگیر شد، پیش‌تر در یک فایل صوتی گفته بود با رژیم طالبان و رهبری این گروه مشکلی ندارد و تنها با واحد اعزامی وزارت دفاع به زادگاهش، شهرستان نسی، درگیر شده است.

این نخستین بار نیست که طالبان برای سرکوب یک فرمانده مخالف از اصطلاحات «داعشی»، «مقاومتی» و «بغاوتگر» استفاده می‌کنند. آن‌ها پیش از این مولوی مجاهد، فرمانده هزاره‌تبار خود را نیز با همین عناوین سرکوب کردند.

طالبان با استناد به برداشت خود از شریعت اسلامی، مخالفان خود را «بغاوتگر» می‌دانند؛ اصطلاحی از ریشه بغی که به سرکشی و نافرمانی در برابر احکام حکومت اسلامی اشاره دارد. طالبان معتقدند رژیم آنان بر اصول شریعت اسلامی بنا شده است. به همین دلیل رهبر خود را «امیرالمومنین» می‌خوانند و اطاعت از او را الزامی می‌دانند.

استفاده طالبان از ابزار دینی برای توجیه سرکوب مخالفان در حالی صورت می‌گیرد که از کشتارهای فراقانونی، اعدام افراد متهم به مخالفت با این گروه و در مواردی منتقدان سیاسی گزارش‌هایی منتشر شده است.

هم‌زمان با انتشار ویدیوهایی از برخورد نظامیان طالبان با افراد جمعه‌خان فاتح در بدخشان، تصاویری از پیکر تیرباران‌شده دو مرد در بادغیس نیز در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد. مسئولان امنیتی طالبان در بادغیس مدعی شدند این دو مرد هنگام تلاش برای پرتاب بمب دستی به یک قرارگاه نظامی طالبان، به دست نیروهای این گروه کشته شدند. پیش از این نیز در موارد متعددی، طالبان پس از تیرباران افراد مدعی شدند که آنان قصد حمله یا سرقت داشتند.

یک هفته پیش، هیأت معاونت سازمان ملل متحد در امور افغانستان، در گزارشی اعلام کرد دادگاه‌های نظامی طالبان شکایت از اعضای این گروه را ثبت نمی‌کنند و در مواردی به شاکیان گوشزد شده است که از «مجاهدین» شکایت نکنند. بر اساس این گزارش، معافیت اعضای طالبان از مجازات باعث شده است کشتار، آزار و تعقیب نیروهای امنیتی دولت پیشین ادامه یابد و اعضای طالبان بدون هراس از پیامدها، به انتقام‌جویی اقدام کنند.