دکتر رها دیدهور، مادر کوچکترین نوه شاهنشاه آریامهر فقید، ایریانا لیلا پهلوی، روانشناس بالینی و مربی رشد فردی است. او در گفتگو با مجله «زندگی در موناکو» (Living in Monavo) به روایت تجربه کار حرفهای خود در جوامع مرفه و مشاهدات و یافتههایش از مشکلات و چالشهای این طبقه اجتماعی و همچنین تعلیم و تربیت ایریانا، تنها فرزند او و شاهپور علیرضا پهلوی، پرداخته است.
دکتر دیدهور در این مصاحبه میگوید مردمان متعلق به طبقات برخوردار جامعه، مانند دیگران با مشکلاتی از جمله اختلافات زناشویی، تنهایی، اضطراب، اعتیاد، قلدری، فشارهای دوران کودکی و مشکلات تربیت فرزندان مواجهاند.
نشریه «زندگی در موناکو» نظر دکتر رهاورد را درباره خشونت جنسیتی در این دوکنشین کوچک واقع در جنوبشرقی فرانسه و در مرز ایتالیا پرسیده است. دادههای پژوهشهای جامعهشناسان نشان میدهد که زنان بیش از ۹۰ درصد قربانیان خشونت جنسیتی و جنسی ثبتشده در موناکو را تشکیل میدهند و سن قربانیان از ۶ تا ۸۰ سال است. براساس همین دادهها، در حدود دو سوم موارد گزارششده به انجمنهای حمایت از قربانیان در این دوکنشین، کودکان شاهد وقوع خشونتهای جنسی و جنسیتی بودهاند؛ موضوعی که نشان میدهد پیامدهای خشونت خانوادگی تنها متوجه فرد قربانی نیست و میتواند مستقیما بر کودکان نیز اثر بگذارد.
دکتر دیدهور درباره این موضوع هشدار میدهد که خشونت خانگی، براساس مطالعات و پژوهشهای او درباره موناکو بسیار بیشتر از چیزی است که بسیاری تصور میکنند و میگوید چنین خشونتی علیه مردان نیز رخ میدهد، اما زوجها معمولا تمایلی ندارند چنین مشکلاتی را خارج از فضای محرمانه جلسات درمان مطرح کنند. او همچنین درباره انگ اجتماعی مراجعه به روانشناس صحبت میکند و معتقد است هنوز برخی افراد تصور میکنند درمان روانشناختی فقط برای کسانی است که «دیوانه» هستند یا دچار یک اختلال شدید روانیاند. دکتر دیدهور در عین حال میان روانشناسی و مربی رشد فردی (Life Coaching) تفاوت میگذارد و تاکید میکند که مربیها امکان تشخیص اختلالات روانی را ندارند و در موارد جدیتر، مراجعه به یک متخصص آموزشدیده سلامت روان ضروری است.
در بخش دیگری از گفتگو، موضوع روابط عاطفی و ازدواج مطرح میشود. دکتر دیدهور معتقد است وقتی اعتماد در یک رابطه از بین میرود، در بسیاری موارد نخستین چیزی که آسیب میبیند «احترام» است. او میگوید بازسازی اعتماد با یک حرکت بزرگ یا یک عذرخواهی کوتاه اتفاق نمیافتد، بلکه از طریق رفتارهای کوچک و مستمر، صداقت، وفاداری به قولها و ایجاد دوباره احساس امنیت عاطفی شکل میگیرد.
دکتر رها دیدهور معتقد است در دوره روابط عاشقانه پیش از ازدواج، جذابیت و هیجان باعث میشود زوجها بسیاری از اختلافهای جدی عقیدتی میان خود را نبینند یا «نخواهند» که چنین شکافهایی را ببینند. به باور او، مشاوره پیش از ازدواج میتواند به زوجها کمک کند درباره مسائل اساسی مانند ثروت، خانواده، پرورش فرزند، وفاداری، مسئولیتهای خانوادگی و آینده مشترک، پیش از تعهد به زندگی مشترک، با یکدیگر گفتگو کنند.
دکتر رها دیدهور معتقد است در دوره روابط عاشقانه پیش از ازدواج، جذابیت و هیجان باعث میشود زوجها بسیاری از اختلافهای جدی عقیدتی میان خود را نبینند یا «نخواهند» که چنین شکافهایی را ببینند. به باور او، مشاوره پیش از ازدواج میتواند به زوجها کمک کند درباره مسائل اساسی مانند ثروت، خانواده، پرورش فرزند، وفاداری، مسئولیتهای خانوادگی و آینده مشترک، پیش از تعهد به زندگی مشترک، با یکدیگر گفتگو کنند.
در حالی که قوانین در کشورهای اروپایی درباره استفاده کودکان از وسایل ارتباط جمعی و بهویژه تلفنهای هوشمند و شبکههای اجتماعی بیش از پیش محدود و سختگیرانه میشود، بخش قابل توجهی از مصاحبه با دکتر رها دیدهور به همین مساله و چالش پدرومادرها با کودکان نسل جدید اختصاص دارد. دکتر رها دیدهور معتقد است والدین نباید تنها به گفتن اینکه «اینترنت خطرناک است» اکتفا کنند، بلکه باید درباره خطرهای واقعی مانند مزاحمت اینترنتی، فشار ناشی از مقایسه اجتماعی و حتی امکان ردیابی موقعیت مکانی کودکان از طریق برخی برنامهها با فرزندانشان صحبت کنند.
دکتر رها دیدهور همچنین درباره چالش ثروت و رضایت از زندگی صحبت میکند. او معتقد است اگر کودکی در ۱۲سالگی چیزهایی را دریافت کند که قرار بوده در ۱۸سالگی برای بهدست آوردنشان تلاش کند، بخشی از مفهوم انتظار، تلاش و رضایت از دستیابی به هدف از بین میرود. او تاکید میکند که شادی پایدار بیشتر از آنکه به چیزهایی که فرد دریافت میکند وابسته باشد، به قدرت روانی، شناخت خود و توانایی ساختن معنا در زندگی وابسته است.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
مادر کوچکترین نوه پادشاه فقید ایران، ایریانا لیلا پهلوی، در سالهای گذشته بهعنوان خبرنگار انبیسی (NBC) فعالیت میکرد و مدتی گوینده رقابتهای بسکتبال حرفهای آمریکا، انبیای (NBA) بود. دکتر رها دیدهور در لسآنجلس و در مدرسهای واقع در یک منطقه «فقیر»، با نوجوانانی که با فقر، خشونت و اعتیاد خانوادگی درگیر بودند از محلههای درگیر با گروههای تبهکار میآمدند، کار کرده است. او همچنین سابقه تاسیس یک سازمان بشردوستانه در کنیا را دارد. دکتر دیدهور میگوید که تجربه کار با دانشآموزان نوجوان در لسآنجلس به تدریج او را به سمت روانشناسی بالینی سوق داد و در نهایت در این حوزه تا مقطع دکترا ادامه تحصیل داد.
او همچنین از دوران کودکی خود و مرگ پدرش در ششسالگی بر اثر سرطان در لندن سخن گفته است. او میگوید مادرش پس از مرگ پدر به ایران بازگشت و در دوران جنگ ایران و عراق گرفتار شرایطی شد که باعث شد او در بریتانیا بماند و از هشتسالگی به مدرسه شبانهروزی برود. خانم دکتر دیدهور این تجربه جدایی و فقدان را یکی از عواملی میداند که بعدها در شخصیت او و میل شدیدش به کمک به دیگران تاثیر گذاشته است.
در بخش دیگری از مقاله، به دختر او، ایریانا لیلا پهلوی اشاره شده است. دیدهور میگوید تلاش کرده دخترش باوجود پیشینه خانوادگی، با مفهوم احترام، فروتنی و مهربانی بزرگ شود و جایگاه اجتماعی یا ثروت را معیار ارزش انسانها نداند. او از سنت خانوادگیای سخن میگوید که در آن پس از جشن تولد، اسباببازیهای دستدوم جمعآوریشده توسط مهمانان به کودکان یتیم اهدا میشد.
دکتر دیدهور در مصاحبه با «زندگی در موناکو» از فعالیتهای انساندوستانه خود در کنیا و تجربهاش در جوامع محروم آفریقا سخن میگوید و این تجربیات را عاملی مهم در نگاهش به شادی، ثروت و رفاه میداند. او میگوید گاهی کودکانی را دیده که از نظر مادی تقریبا هیچ ندارند، اما به باور او آزادانهتر میخندند و شادتر به نظر میرسند، تجربهای که باعث شده بیش از پیش به این نتیجه برسد که ثروت مادی بهتنهایی نمیتواند شادی یا آرامش درونی ایجاد کند.
پیام اصلی دکتر رها دیدهور به نگاه او به سلامت روان بازمیگردد: درمان نباید الزاما فقط زمانی آغاز شود که بحران به اوج رسیده است. او بر اعتمادبهنفس، خودآگاهی و توانایی بیان احساسات تاکید میکند و میگوید هدف درمانگر ایجاد وابستگی دائمی نیست، بلکه کمک به فرد برای رسیدن به مرحلهای است که بتواند زندگی و تصمیمهای خود را با استقلال بیشتری مدیریت کند.
ایریانا لیلا، فرزند زندهیاد شاهپور علیرضا پهلوی و دکتر رها دیدهور، کوچکترین نوه محمدرضا شاه فقید و شهبانو فرح، چهارم مرداد ۱۳۹۰ برابر با ۲۶ ژوئیه ۲۰۱۱ در ایالات متحده آمریکا به دنیا آمد.
ایریانا که همراه با مادرش در فرانسه زندگی میکند، به زبان و ادبیات فارسی، موسیقی و تاریخ ایران علاقهمند است. او در کنار تحصیل، نوازندگی ویولن را بهصورت حرفهای دنبال میکند و پیشتر نیز علاقه خود به فرهنگ و تاریخ ایران را در فعالیتهای هنری و آموزشی نشان داده است. ایریانا لیلا، ادبیات فارسی را بهخوبی میشناسد با شاهکارهای کلاسیک زبان فارسی از جمله اشعار حافظ و سعدی آشنا است.
(این گفتگو در تاریخ ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ در مجله «زندگی در موناکو» منتشر شده است)
(این گفتگو در تاریخ ۱۳ شهریور ۱۴۰۵ در مجله «زندگی در موناکو» منتشر شده است)
