اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هنگام اعلام کارزار «تهاجم اقتصادی» تاکید کرد که واشنگتن دیگر از حمایت برخی کشورها از فعالیت اقتصادی ایران چشمپوشی نخواهد کرد. به گزارش والاستریت ژورنال، این در حالی است که فعالیتهای تجاری ایران در دبی همچنان ادامه دارد و روابط اقتصادی ایران با امارات متحده عربی، بهویژه دبی، ریشهای عمیق و چند ده ساله دارد.
به نوشته والاستریت ژورنال، بانکهای ایرانی در دبی در هفتهای که گذشت همچنان باز بودند، از جمله شعبه چندطبقه بانک ملی ایران در کنار خور دبی در بخش قدیمی شهر. بسنت بهطور مشخص خواستار تعطیلی تمام شعب بانک ملی شده است، اما پس از اعلام این موضوع، بیش از ۱۰ متصدی بانک همچنان به مشتریان فارسیزبان خدمات ارائه میکردند.
بانک ملی از سال ۱۹۶۹، حتی پیش از تشکیل رسمی امارات متحده عربی، در این کشور فعالیت میکند و اکنون دو شعبه در دبی دارد. کارکنان شعبه بخش قدیمی شهر میگویند هیچگونه دستور تعطیلی دریافت نکردهاند و تا زمان ابلاغ چنین دستوری، فعالیت ادامه خواهد داشت.
ایرانیان ساکن دبی میگویند از هماکنون به راههای جایگزین انتقال پول بین ایران و امارات متحده عربی، در صورت تعطیلی بانکها، فکر میکنند. یکی از روشها سیستم قدیمی «حواله» است که بر اعتماد میان واسطهها استوار است؛ پول نزد یک صراف یا واسطه در یک کشور سپرده میشود و واسطهای دیگر معادل آن را در ایران پرداخت میکند و دو طرف بعدا حسابهایشان را تسویه میکنند.
با این حال، تاکنون به چنین جایگزینهایی نیاز نبوده است. ایرانیان دبی میگویند شرایط حتی در مقایسه با اوایل بهار بهتر شده است. امارات متحده عربی در آن مقطع محدودیتهای گستردهای علیه ایرانیان اعمال کرد؛ بیمارستان و باشگاه ایرانیان تعطیل شدند، ورود یا حتی ترانزیت دارندگان گذرنامه ایرانی بهطور موقت ممنوع شد و ویزای شماری از ایرانیان، از جمله برخی ساکنان قدیمی که آن زمان در سفر خارج از کشور بودند، لغو شد.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
لغو گسترده ویزاها که هرگز بهطور رسمی اعلام نشد، ظاهرا ادامه پیدا نکرد و به گفته ایرانیان، برخی ویزاها دوباره برقرار شدهاند. بیمارستان و باشگاه ایرانیان همچنان تعطیلاند، اما تعطیلیها به مراکز بیشتر گسترش پیدا نکرده است. شرکتهای هواپیمایی ایرانی نیز پروازهای مستقیم و منظم میان ایران و امارات متحده عربی دارند. در مقابل، شرکتهای هواپیمایی امارات، اتحاد و فلایدبی پرواز مستقیم به ایران ندارند، هرچند برخی پروازهایشان از حریم هوایی ایران عبور میکند.
ادامه این فعالیتها با مواضع علنی آمریکا و امارات متحده عربی در تضاد است. وزارت خارجه امارات متحده عربی هفته گذشته اعلام کرد تجارت، مبادلات بازرگانی و تراکنشهای مالی با ایران را متوقف میکند. این تصمیم پس از چند هفته فشار آمریکا اتخاذ شد. بسنت نیز با انتقاد از کشورهایی که پروازهای ایرانی را میپذیرند، هشدار داد ادامه تجارت با جمهوری اسلامی خطر تحریمهای ثانویه را افزایش میدهد.
وزارت خزانهداری آمریکا درباره ادامه فعالیت تجاری ایران در دبی اظهارنظر نکرد. یک مقام کاخ سفید گفت دولت دونالد ترامپ به همکاری با شرکای منطقهای برای افزایش فشار بر اقتصاد ایران ادامه میدهد. وزارت خارجه امارات متحده عربی نیز اعلام کرد سیاست این کشور در قبال ایران بر همزیستی مسالمتآمیز و کاهش تنش استوار است و ابوظبی همچنان به استانداردهای مالی جهانی متعهد است.
جداسازی اقتصاد ایران و امارات متحده عربی آسان نیست. روابط دو سوی خلیج فارس سابقهای چند صد ساله دارد و بسیاری از شهروندان اماراتی ریشه ایرانی دارند. صدها هزار ایرانی از طبقات اجتماعی مختلف در امارات متحده عربی زندگی میکنند و از دسترسی به سرمایه جهانی و آزادیهایی برخوردارند که در جمهوری اسلامی وجود ندارد؛ در مقابل، میلیاردها دلار سرمایه ایرانی وارد اقتصاد امارات متحده عربی شده است.
این روابط حتی در جریان جنگ نیز ادامه داشته است؛ در حالی که ایران بیش از ۲۸۰۰ پهپاد و موشک به سمت امارات متحده عربی شلیک کرده است، که از حملاتش به هر کشور دیگری، از جمله اسرائیل، بیشتر بوده است. نیل کویلیام، پژوهشگر اندیشکده چتمهاوس در لندن، میگوید اقتصاد کشورهای عربی خلیج فارس چنان با اقتصاد ایران درهمتنیده است که نمیتوان تجارت و فعالیت اقتصادی میان آنها را یکشبه قطع کرد. به گفته او، امارات متحده عربی و بهویژه دبی حتی در دورههای «فشار حداکثری» نیز توانسته است به تجارت با ایران ادامه دهد.
طبق تازهترین دادههای سازمان تجارت جهانی، حجم تجارت ایران و امارات متحده عربی در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۸ میلیارد دلار بود. متیو لویت، معاون پیشین وزارت خزانهداری آمریکا، میگوید امارات متحده عربی پس از چین دومین کشور از نظر تعداد شرکتها و افرادی است که بهدلیل ارتباط با ایران هدف تحریمهای وزارت خزانهداری آمریکا قرار گرفته است.
مطالعهای که شبکه مقابله با جرایم مالی وزارت خزانهداری آمریکا پاییز سال گذشته منتشر کرد، نشان داد شرکتهای مستقر در دبی در سال ۲۰۲۴ حدود ۶.۴ میلیارد دلار وجوه مرتبط با شبکه احتمالی «بانکداری سایه» ایران را جابهجا کردهاند، که معادل ۷۱ درصد مجموع مبالغ شناساییشده در جهان است. مقامهای سابق اجرای تحریمها معتقدند رقم واقعی احتمالا بسیار بیشتر است و واشنگتن باید امارات متحده عربی را برای مقابله با فعالیتهای تجاری غیرقانونی مرتبط با ایران تحت فشار بیشتری قرار دهد.
در عین حال، آمریکا منافع ژئوپلیتیکی مهمی در امارات متحده عربی دارد. این کشور از امضاکنندگان اصلی پیمان ابراهیم برای برقراری روابط دیپلماتیک با اسرائیل و همچنین، منبع سرمایهگذاری در حوزههایی مانند هوش مصنوعی است و امکانات مهمی در اختیار ارتش آمریکا قرار میدهد.
قطع روابط اقتصادی با ایران برای امارات متحده عربی علاوه بر مسائل مالی، با محاسبات سیاسی نیز همراه است. لویت میگوید برخی در امارات متحده عربی ممکن است حفظ آرامش را در اولویت بدانند و دسترسی ایران به شبکههای بانکی و زنجیرههای تامین از طریق این کشور را در همین چارچوب ببینند. این موضوع بهویژه برای دبی اهمیت دارد، که برخلاف ابوظبی از ثروت عظیم نفتی برخوردار نیست و به جریانهای مالی خارجی، از جمله میلیاردها دلار سرمایه مرتبط با ایران، وابسته است.
به گفته لویت، دبی به یکی از مراکز مهم دور زدن تحریمها تبدیل شده است و از این فعالیتها درآمد قابلتوجهی کسب میکند.
