تیم ایران بامداد سه‌شنبه ۲۶ خرداد در نخستین مسابقه خود در جام جهانی ۲۰۲۶ مقابل نیوزیلند به تساوی ۲ــ۲ رسید. این نتیجه روی کاغذ شاید یک امتیاز برای شاگردان امیر قلعه‌نویی به حساب بیاید، اما در عمل می‌تواند به معنای از دست رفتن بخش بزرگی از امیدهای صعود باشد.

دلیل این مسئله تنها متوقف شدن مقابل نیوزیلند نیست، بلکه کیفیت حریف و شرایط گروه ایران است. نیوزیلند با قرار داشتن در رتبه ۸۵ رده‌بندی فیفا، پایین‌ترین رتبه را میان ۴۸ تیم حاضر در جام جهانی دارد و حتی از کشورهایی مانند کیپ‌ورد، هائیتی و کوراسائو نیز پایین‌تر است. با این حال، تیم ایران نه‌تنها موفق نشد این حریف را شکست دهد، بلکه در بسیاری از دقایق مسابقه تحت فشار قرار گرفت و حتی می‌توانست بازنده میدان باشد.

حالا تیم ایران باید در دو مسابقه آینده به مصاف بلژیک و مصر برود. دو تیمی که پیش از بازی ایران و نیوزیلند برابر هم به تساوی یک بر یک رسیدند و نمایش آن‌ها نشان داد که از نظر ساختار دفاعی، کیفیت فردی و آمادگی بدنی، با تیم ایران فاصله محسوسی دارند. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اگر ایران نتوانست ضعیف‌ترین تیم جام را شکست دهد، برای کسب پیروزی مقابل دو رقیب قدرتمندتر گروه امید چندانی باقی نمی‌ماند.

در کنار مسائل فنی، فضای ورزشگاه نیز برای تیم ایران چندان مطلوب نبود. هزاران ایرانی مخالف جمهوری اسلامی ایران با پرچم‌های ملی شیر و خورشید در ورزشگاه حاضر شدند و در بخش‌هایی از مسابقه اعتراض خود را نشان دادند. این حضور گسترده بار دیگر شکاف میان بخش بزرگی از جامعه ایران و ساختار حاکم بر فوتبال را به نمایش گذاشت.

اگر بخواهیم به مهم‌ترین نقطه ضعف ایران در این مسابقه بپردازیم، بدون تردید باید به عملکرد خط دفاعی اشاره کنیم. زوج شجاع خلیل‌زاده و علی نعمتی در قلب دفاع روز بسیار پراشتباهی را پشت سر گذاشتند و تقریبا هر بار که نیوزیلند به سمت دروازه ایران حمله کرد، یک موقعیت جدی شکل گرفت.

گل نخست نیوزیلند در دقیقه هفتم، روی همکاری کریس وود و الی جاست به ثمر رسید و مهاجمان نیوزیلند با چند پاس ساده موفق شدند ساختار دفاعی ایران را به هم بریزند. گل دوم نیز تقریبا با همان الگو رقم خورد؛ باز هم پاس کریس وود و باز هم ضربه نهایی الی جاست.

آنچه بیش از نتیجه نگران‌کننده به نظر می‌رسد، نحوه گل خوردن ایران است. تیمی که قرار است چند روز دیگر مقابل مهاجمان جهانی و سطح بالای بلژیک و مصر قرار بگیرد، در برابر حملات نسبتا ساده نیوزیلند بارها غافلگیر شد. حتی سرمربی نیوزیلند پس از مسابقه تاکید کرد که تیمش فرصت‌های متعددی برای گلزنی داشت و از اینکه نتوانست تاریخ‌سازی کند، ناراحت است.

البته شاگردان قلعه‌نویی هم در این مسابقه، به دلیل عملکرد ضعیف خطوط میانی و دفاعی نیوزلند، هربار که اراده کردند به پشت محوطه هجدهم حریف رسیدند، اما در ضربات آخر بی‌دقت عمل کردند و با وجود حملات پرشمار، تنها توانستند دو گل با بغل پای رامین رضاییان و ضربه سر محمد محبی، به ثمر برسانند.

مشکلات ایران در این مسابقه بار دیگر بحث میانگین سنی بالای تیم را به صدر تحلیل‌ها بازگرداند. تیمی که با میانگین سنی بیش از ۳۱ سال، مسن‌ترین تیم حاضر جام جهانی ۲۰۲۶ محسوب می‌شود، در دقایق مختلف مسابقه از نظر سرعت انتقال، بازگشت به دفاع و پوشش فضاها دچار مشکل بود.

منتقدان فوتبال ایران سال‌ها است درباره لزوم نوسازی تیم ملی هشدار می‌دهند. با این حال، کادر فنی همچنان به بسیاری از بازیکنان پا‌به‌سن‌گذاشته اعتماد کرده و فرصت کافی برای جوان‌گرایی ایجاد نشده است. نتیجه این سیاست را در مسابقه مقابل نیوزیلند نیز می‌توان دید؛ جایی که تیمی با بازیکنان جوان‌تر و دوندگی بیشتر بارها خط دفاعی ایران را آزار داد.

امیر قلعه‌نویی پس از مسابقه بار دیگر مشکلات ویزا، سفرهای متعدد، اقامت در تیخوانا و محدودیت‌های آمریکا را عامل بخشی از مشکلات تیم دانست. او حتی تیم ایران را «مظلوم‌ترین تیم تاریخ جام جهانی» توصیف کرد و از نبود برخی مدیران و اعضای اجرایی در کنار تیم گلایه کرد.

با این حال به نظر نمی‌رسد این توضیحات بتواند چشم‌پوشی قلعه‌نویی را از به کارگیری ده‌ها بازیکن جوان و بااستعداد، اشتباهات ابتدایی خط دفاعی، جا ماندن مدافعان از مهاجمان نیوزیلند، پاس‌های اشتباه پرتعداد در میانه زمین، کند بودن مهاجمان و ضعف ساختاری تیمش توجیه کند.

پیامدهای این نتیجه تنها به جدول گروه محدود نشد. تساوی برابر نیوزیلند که پایین‌ترین رتبه را میان تیم‌های حاضر در جام دارد، حدود ۱۴ امتیاز منفی برای ایران در رده‌بندی فیفا به همراه آورد و باعث شد تیم ایران چند پله سقوط کند.

اکنون ایران برای زنده نگه داشتن امید صعود، مقابل بلژیک یا مصر به نتیجه‌ای فراتر از انتظار نیاز دارد و باید دست‌کم یکی از این دو تیم را شکست دهد تا بتواند با چهار امتیاز شانس حضور در مرحله حذفی را حفظ کند. آیا امیر قلعه‌نویی و شاگردانش قادر به رقم زدن چنین شگفتی خواهند بود؟ برای رسیدن به پاسخ این پرسش باید تا بامداد شنبه ششم تیرماه صبر کرد.