بر اساس بررسی گروهی از تحلیلگران که تصاویر ماهوارهای شش سال گذشته را بررسی کردهاند، کوه کلنگ، «سایت هستهای مشکوک ایران» که زیر لایهای از سنگ گرانیت مدفون شده، امسال همزمان با ادامه جنگ با آمریکا شاهد موجی از فعالیتهای ساختوساز بوده است. همزمان گزارشها حاکی از آن است که یک تاسیسات زیرزمینی گرانیتی در نیومکزیکو برای آزمایش بمبها در اهداف عمیق در حال آمادهسازی است و پنتاگون نیز از سال گذشته پروژه بمبهای نفوذگر نسل جدید را با جدیت دنبال میکند. به گزارش سیانان، هشتم اسفندماه ۱۴۰۴، تنها یک روز پیش از آغاز جنگ ۴۰ روزه، آژانس کاهش تهدیدهای دفاعی آمریکا برای تعمیر یک تاسیسات آزمایشی زیرزمینی در محدوده موشکی وایت سندز در نیومکزیکو قرارداد اضطراری ۱.۲ میلیون دلاری امضا کرد. این تاسیسات که در دل سنگ گرانیت قرار دارد، برای یک آزمایش با شلیک واقعی آماده میشد تا قابلیتهای طبقهبندیشده آمریکا علیه اهداف عمیقا مدفون شده زیر زمین آزمایش شود. سه منبع به نیز گفتند این آزمایش با جنگ ایران مرتبط بوده و هدف آن، کمک به توسعه راهی برای هدف قرار دادن عمیقترین تاسیسات زیرزمینی ایران و احتمالا شبیهسازی حمله به تاسیسات هستهای مشخص بوده است. پنتاگون نیز در حال توسعه یک «نفوذگر نسل بعدی» برای جایگزینی بمب سنگرشکن MOP است؛ سلاحی که هدف آن، نفوذ به اهدافی عمیقتر از توان تسلیحات فعلی آمریکاست و توسعه آن با تلاش برای یافتن راهی برای هدف قرار دادن تاسیسات عمیق زیرزمینی ایران مرتبط شده است. قرارداد ساخت نمونه اولیه این بمب در سپتامبر ۲۰۲۵، یعنی حدود شش ماه قبل از آغاز جنگ واگذار شد و نیروی هوایی آمریکا نیز در تابستان امسال از شرکتهای صنایع دفاعی برای توسعه این سلاح جدید دعوت کرد.
سایت کوه کلنگ که در نزدیکی مجتمع هستهای نطنز قرار دارد، مدتهاست مورد توجه نهادهای اطلاعاتی قرار گرفته و آنها آن را مکانی محتمل برای حفاظت از فعالیتهای آینده برنامه هستهای ایران میدانند.
بر اساس تحلیل جدید تصاویر ماهوارهای از سوی مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی (CSIS) که پیش از انتشار رسمی آن به طور اختصاصی در اختیار سیانان قرار گرفته، امسال در این سایت «افزایش چشمگیری در فعالیتهای ساختوساز» مشاهده شده است.
تحلیلگران این موسسه میگویند این تاسیسات زیرزمینی «احتمالا» به عنوان پناهگاهی امن برای برنامه هستهای ایران طراحی شده است.
اطلاعات اسرائیل پیشتر نشان داده است که ایران ممکن است در چارچوب تلاشهای خود برای غنیسازی اورانیوم، در پی انتقال سانتریفیوژها به این محل باشد. دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، نیز بارها تهدید کرده است که این سایت را هدف قرار خواهد داد.
ترامپ هفته گذشته به خبرنگاران گفت: «ممکن است خیلی زود کوه کلنگ را هدف قرار دهیم.» او اضافه کرد: «ما میدانیم چه کسانی در حال جابهجایی در آنجا هستند.»
با این حال، تیم مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی گزارش داده است که کوه گرانیتی، حتی برای سنگینترین بمبهای «غیرهستهای» آمریکا نیز هدف بسیار دشواری محسوب میشود. این کوه، تنها تاسیسات هستهای ایران نیست که نگرانیهایی درباره خارج بودن آن از دسترس تسلیحات نسل فعلی وجود دارد.
اما نشانههایی وجود دارد که آمریکا در حال تلاش برای یافتن راهی برای هدف قرار دادن چنین سایتهایی است؛ حتی در شرایطی که نیروهای آمریکایی طی جنگ ششماهه با ایران عمدتا بر انواع دیگری از اهداف متمرکز بودهاند.
چهار روز پیش از آغاز عملیات «خشم حماسی» آمریکا، مدیر یک برنامه در یکی از نهادهای کمتر شناختهشده پنتاگون که مسئول مقابله با سلاحهای کشتار جمعی است، یک توجیه اضطراری برای قراردادی به ارزش ۱.۲ میلیون دلار امضا کرد. هدف این قرارداد تعمیر یک «تاسیسات آزمایش زیرزمینی منحصربهفرد در محدوده موشکی وایت سندز» در نیومکزیکو بود؛ تاسیساتی که قرار بود برای یک «آزمایش با شلیک واقعی» مورد استفاده قرار گیرد تا قابلیتهای طبقهبندیشده در برابر تهدیدهای نوظهور به سرعت ارزیابی شوند.
این سند از سوی آژانس کاهش تهدیدهای دفاعی آمریکا در ۲۷ فوریه در یک پایگاه داده فدرال منتشر شد؛ یعنی یک روز پیش از آغاز جنگ.
در این یادداشت آمده بود که «آمادهسازی سریع آزمایش» که قرارداد آن به شرکت ساختمانی «پیت» واگذار شده بود، به دلیل وجود یک «دستورالعمل حساس از نظر زمانی در حوزه امنیت ملی» باید ظرف دو تا سه هفته تکمیل میشد.
سه منبع مطلع از موضوع به سیانان گفتند که برنامه این آزمایش با جنگ ایران مرتبط بوده و هدف از آن، توسعه روشی برای هدف قرار دادن عمیقترین تاسیسات زیرزمینی ایران و احتمالا شبیهسازی حملات آمریکا به برخی تاسیسات هستهای مشخص بوده است.
آمریکا پیشتر در ژوئن ۲۰۲۵ و در چارچوب عملیاتی که ارتش آن را «چکش نیمهشب» نامید، به سایتهای هستهای ایران حمله کرده بود. این حملات برخی مراکز مهم مرتبط با برنامه هستهای تهران را با موفقیت منهدم کرد، اما یک ژنرال ارشد آمریکایی سال گذشته به قانونگذاران گفت تاسیسات هستهای عمیقا مدفونشده اصفهان تنها از بخش ورودی آسیب دیده است، زیرا پنتاگون معتقد بود بمبهای سنگرشکن آن، موسوم به نفوذگر مهمات سنگین (MOP)، نمیتوانند این تاسیسات را کاملا منهدم کنند.
ارتش آمریکا در حال توسعه یک بمب «نفوذگر نسل بعدی» است که قرار است جایگزین MOP شود و احتمالا بتواند اهدافی را که در عمق بیشتری زیر زمین قرار دارند، هدف قرار دهد. قرارداد آغاز کار روی نمونه اولیه این سلاح در سپتامبر ۲۰۲۵ واگذار شد و نیروی هوایی آمریکا نیز در ژوئن از شرکتهای فعال در صنایع دفاعی برای توسعه این سلاح جدید دعوت به همکاری کرد.
تصاویر ماهوارهای بررسیشده توسط سیانان نشان میدهد که بین ۱۶ تا ۱۸ فوریه عملیات حفاری در یک سایت دورافتاده متعلق به آژانس کاهش تهدیدهای دفاعی و فرماندهی راهبردی آمریکا در وایت سندز آغاز شده بود. هدف از این سایت، آزمایش تاثیر سلاحها بر اهدافی بود که در عمق زمین قرار دارند.
زمان این فعالیت با قرارداد اضطراری مطابقت دارد: سوابق قراردادهای فدرال نشان میدهد شرکت پیت در ۱۷ فوریه برآورد هزینه انجام آزمایش را ارائه کرد و روز بعد قرارداد را دریافت کرد.
کار در این محل دورافتاده که به سایت آزمایش جایگزین لرزهای سنگ سخت در محل معروف است، تا اواسط مارس ادامه یافت و به تدریج حجم خاک حاصل از حفاری افزایش پیدا کرد. بر اساس تصاویر، این مرحله از فعالیتها پس از آن متوقف شد.
بر اساس یک ارزیابی زیستمحیطی، سایت آزمایشی آژانس کاهش تهدیدهای دفاعی در وایت سندز نیز مانند کوه کلنگ در دل سنگ گرانیت ساخته شده است.
سیانان نتوانسته به طور مستقل تایید کند که این آزمایش انجام شده است و همچنین نتوانسته هدف دقیق فعالیتهای مشاهدهشده در این سایت را از طریق تصاویر ماهوارهای تایید کند. پنتاگون نیز بلافاصله به پرسشهای این خبرگزاری آمریکایی پاسخ نداد و شرکت پیت هم به تماس خبرنگار سیانان پاسخ نداد.
به گفته یک منبع مطلع، ارتش آمریکا برنامههای عملیاتی برای حمله به کوه کلنگ در اختیار دارد و این سایت در اوایل تابستان، زمانی که ترامپ تهدید میکرد درگیری با ایران را تشدید خواهد کرد، بخشی از بسته اهداف مورد بررسی بود.
این منبع افزود که طرح حمله به کوه کلنگ شامل استفاده از برخی از بزرگترین بمبهای موجود در زرادخانه آمریکا بوده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست این مهمات میتوانند به اندازه کافی در عمق زمین نفوذ کنند تا هر چیزی را که ایران احتمالا به آنجا منتقل کرده، منهدم کنند یا نه.
تلاشها برای طراحی حملات تعیینکننده علیه تاسیسات زیرزمینی همچنان ادامه دارد. یک منبع مطلع به سیانان گفت که بخشهایی از وزارت دفاع آمریکا اخیرا یک «دوره فشرده برنامهریزی» درباره این موضوع برگزار کردهاند.
بر اساس تحلیل مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی، تاسیسات کوه کلنگ «احتمالا» برای یکی از سه هدف طراحی شده است که همگی با برنامه هستهای ایران ارتباط دارند: تاسیسات مونتاژ سانتریفیوژ، تاسیسات غنیسازی، یا پناهگاهی امن برای فعالیتهای دیگر مرتبط با سلاح هستهای، مانند تبدیل اورانیوم به فلز.
تحلیلگران مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی در گزارش خود استدلال کردهاند که ساختوساز در این سایت «از حفاری فعال به سمت احتمالا ساختوساز داخلی و ادامه مستحکمسازی بخشهای بیرونی» تغییر کرده است.
به گفته این گزارش، کوه کلنگ در سال ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری شاهد «فعالیت در جادهها» بوده و فعالیتهای جدید شامل «افزایش ارتفاع و مستحکمسازی ورودیهای تونل، آسفالتکردن شبکه جادههای داخلی، تقویت مناطق اطراف ورودیها و تسطیح و خارج کردن» خاک حاصل از حفاری تونلها بوده است.
