نتایج یک مطالعه کوچک نشان میدهد بازگشت به رژیم غذایی سرشار از نشاسته و غلات تصفیهشده پس از کاهش وزن با رژیم بسیار کمکربوهیدرات، ممکن است از طریق فعال کردن سلولهای ایمنی و مسیرهای التهابی، التهاب بدن را افزایش دهد؛ یافتهای که بر اهمیت نوع کربوهیدرات مصرفی و نه فقط میزان آن، تاکید دارد.
رژیمهای کمکربوهیدرات یکی از محبوبترین روشها برای کاهش وزناند. حتی دادههای سال ۲۰۲۴ نشان میدهد ۷ درصد آمریکاییها از چنین رژیمی پیروی میکردند. پژوهشها هم نشان دادهاند رژیمهای کمکربوهیدرات میتوانند فواید قابلتوجهی داشته باشند. با این حال، میدانیم حفظ رژیمهای کمکربوهیدرات در بلندمدت دشوار است و بسیاری از افراد ممکن است پس از رسیدن به وزن موردنظر، بخواهند به الگوهای غذایی کمتر محدودکننده بازگردند، اما وقتی رژیم کمکربوهیدرات را کنار میگذارید و دوباره مصرف مواد غذایی سرشار از کربوهیدرات را آغاز میکنید، چه اتفاقی در بدنتان میافتد؟
ساینسدیلی مینویسد دانشمندان در مطالعهای جدید که در نشریه سل پرس بلو (Cell Press Blue) منتشر شد، این پرسش را بررسی کردند. نتایج نشان میدهد بازگشت به رژیم پرکربوهیدرات ممکن است پیامدهای مختلفی برای سلامت داشته باشد، اما ظاهرا این پیامدها به نوع کربوهیدرات مصرفی بستگی دارد.
پژوهشگران دادههای حاصل از یک آزمایش تغذیه کنترلشده را بررسی کردند. گروه اولیه این آزمایش از ۵۴ زن و مرد ۱۸ تا ۵۰ ساله تشکیل شده بود که همه شرکتکنندگان در آغاز، اضافهوزن داشتند یا چاق بودند، اما به بیماری قلبیعروقی یا دیابت مبتلا نبودند. در مرحله مقدماتی، برای تمام شرکتکنندگان رژیمی با کربوهیدرات بسیار اندک در نظر گرفته شد و وعدههای غذایی آماده در اختیار آنان قرار گرفت که بهگونهای طراحی شده بودند تا با ایجاد نقصان قابلتوجه ۴۰ درصدی در دریافت کالری، موجب کاهش وزن شود.
پس از آنکه شرکتکنندگان حدود ۱۵ درصد از وزن خود را از دست دادند، بهطور تصادفی به سه گروه غذایی تقسیم شدند و به مدت ۱۰ هفته رژیمهای متفاوتی را دنبال کردند. در این دوره ۱۰ هفتهای، یک گروه رژیم بسیار کمکربوهیدرات را ادامه داد و دو گروه دیگر دو نوع متفاوت از رژیم پرکربوهیدرات دریافت کردند.
ترکیب درشتمغذیها در هر دو رژیم پرکربوهیدرات یکسان بود: ۵۷ درصد کربوهیدرات، ۲۵ درصد چربی و ۱۸ درصد پروتئین. با این حال، در یکی از این رژیمها، ۲۰ درصد کل انرژی از نشاسته موجود در غلات تصفیهشده تامین میشد و در رژیم دیگر، همین میزان انرژی از قند افزوده به دست میآمد.
نتایج نشان داد همین یک تفاوت، ظاهرا اختلافی قابلتوجه میان دو گروه پرکربوهیدرات ایجاد میکند و همه کربوهیدراتها از نظر تاثیر بر التهاب یکسان نیستند.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
بررسی آزمایش خون حدود ۴۰ نفر از شرکتکنندگان نشان داد رژیم پرنشاسته در مقایسه با دو رژیم دیگر، نشانههای افزایش التهاب را پدید آورد و طیفی از سلولهای ایمنی و مسیرهای التهابی را فعال کرد. از جمله این تغییرات میتوان به افزایش میزان «آدیپسین» در گردش خونــ نوعی پروتئین پیامرسان مرتبط با التهابــ و افزایش نشانههای فعال شدن سلولهای ایمنی، از جمله سلولهای تی سیدی۴پلاس (+CD4) و نوتروفیلها، اشاره کرد.
شواهد تکمیلی حاصل از آزمایشی روی موشها، نیز نشان داد فعالیت دستگاه ایمنی حیواناتی که پس از دورهای ناشتا ماندن، با مالتودکسترین، مادهای مشتق از نشاسته، تغذیه شدند، افزایش یافت. این نتیجه نیز نشان میدهد نشاسته میتواند بر دستگاه ایمنی تاثیر بگذارد.
فعال شدن دستگاه ایمنی لزوما زیانبار نیست، اما ممکن است نشانه التهاب مزمن باشد؛ عارضهای که با چاقی ارتباط دارد و میتواند در بروز بیماریهای قلبیعروقی و سرطان نقش داشته باشد.
برخلاف گروه پرنشاسته، گروه پرقند در مقایسه با هر سه گروه، کمترین میزان فعال شدن دستگاه ایمنی را داشت. با این حال، پژوهشگران تاکید میکنند این نتیجه به معنای مفید بودن رژیم پرقند نیست و کاهش فعالیت مسیرهای التهابی در گروه پرکربوهیدرات حاوی قند نباید بهعنوان یکی از فواید کلی مصرف ساکاروز یا فروکتوز تفسیر شود، زیرا مهار پاسخهای ایمنی وابسته به سامانه مکمل میتواند توان دفاعی بدن را تضعیف کند.
پژوهشگران درباره علت بالاتر بودن میزان التهاب در گروه پرنشاسته، توضیحاتی احتمالی مطرح کردهاند. غلات تصفیهشده با شاخصهای التهاب مزمن و خفیف مرتبط دانسته شدهاند. یکی از سازوکارهای شناختهشده این ارتباط توانایی آنها در افزایش میزان گلوکز خون پس از صرف غذا است که با شاخص گلیسمی سنجیده میشود. افزایش ناگهانی گلوکز ممکن است سامانه مکمل دستگاه ایمنی را فعال کند؛ فرایندی که میتواند به فعال شدن دیگر مسیرهای التهابی بینجامد.
البته باید توجه داشت که این مطالعه کوچک بود و پژوهشهای آینده با مشارکت گروههای بزرگتر میتواند درباره تاثیر رژیمهای سرشار از کربوهیدرات اطلاعات بیشتری ارائه دهد. پژوهشگران همچنین اذعان کردند دوره ۱۰ هفتهای آزمایش ممکن است به دلیل احتمال سازگاری فیزیولوژیک بدن در گذر زمان، پیامدهای مزمن این رژیمها را در زندگی واقعی بهدرستی منعکس نکند.
با این حال، نتیجه اصلی این مطالعه در شرایط کنونی نشان میدهد نهتنها باید به میزان کربوهیدرات موجود در رژیم غذایی توجه کنیم، بلکه نوع آن نیز اهمیت دارد و پس از کاهش وزن با رژیمهای بسیار کمکربوهیدرات، رژیمهای سرشار از نشاسته میتوانند به عامل افزایش التهاب تبدیل شوند.
